Mede door culturele verschillen mislukte de deal waarin de Duitse staat een deel van de aandelen van netbeheerder TenneT wilde kopen. In de BNR-podcast Oosterburen analyseert FDP-Bondsdaglid en woordvoerder begrotingszaken Otto Fricke wat er mis ging.
Daarnaast verwacht Fricke dat de Duitse staat dit najaar alsnog 25 procent van de Duitse hoogspanningsnetten van netbeheerder TenneT zal kopen. In gesprek met Duitsland-correspondent Derk Marseille vertelt Fricke: ‘Ik geloof dat we op pakweg driekwart van het jaar alsnog een oplossing hebben.’
Tijdens de aflevering van Oosterburen legt Fricke uit dat culturele verschillen tussen Duits en Nederlands bestuur een grote rol speelden in de mislukte onderhandelingen over TenneT. Als woordvoerder begrotingszaken van regeringspartij FDP was hij nauw betrokken bij het proces. De verkoop van de Duitse hoogspanningsnetten aan de Duitse staat liep stuk op de begrotingsproblemen in Berlijn, maar volgens Fricke was dat te voorkomen geweest.
Fricke benadrukt in de podcast dat een aandeel van 25 procent voldoende zou zijn geweest om een basisinvloed te hebben. “Over tien jaar zullen veel mensen zeggen dat er een grote kans gemist is. Maar een ander deel zal zeggen dat TenneT maar een deel van het Duitse elektriciteitsnet vormt, naast drie andere netbeheerders. De oplossing moet zijn om zo’n 25 procent van al die netten te bezitten, om invloed uit te kunnen oefenen — dat is de Duitse constructie. Bij 100 procent zouden overheidsfunctionarissen CEO en CFO worden, en dat is ook geen oplossing.”
Begrotingsproblemen en culturele verschillen
Fricke vertelt aan Derk Marseille dat de onderhandelingen ook werden bemoeilijkt door de financiële beperkingen van de Duitse regering. “Duitsland kon TenneT niet kopen voor 20 miljard euro vanwege andere bezuinigingen op sociale zekerheid,” legt hij uit. Daarnaast ontbrak het aan ‘fingerspitzengefühl’ in de onderhandelingen, waarbij ministeries niet op de juiste wijze en onderling geïnformeerd werden.
Met het oprukken van offshorewind is het netwerk van TenneT voor de Duitse regering opeens dé sleutel om energie van Noord- naar Zuid-Duitsland te krijgen — en van zee naar land. Na het afketsen van de verkoop moest de Duitse regering andere manieren vinden om kapitaal te verkrijgen voor nieuwe stroomkabels en elektriciteitsstations.
Fricke benadrukt in de podcast dat al twee jaar geleden duidelijk was dat een aandeel van 100 procent in TenneT te veel was, zeker in een tijd van beperkte middelen. Het is vooral psychologisch: het gaat niet om een onfaire prijs, maar om verantwoording aan de bevolking. “Nederland wilde weten hoeveel geld het terug zou krijgen voor de investeringen. Ik heb tegen de Duitse regering gezegd: haal een deel naar Duitsland en laat een deel in Nederland en garandeer een bepaalde rente.”
Cultuurverschillen en bedrijfsvoering
Daarnaast spelen culturele verschillen een grote rol in het mislukken van de deal. Dat zie je al terug in de verschillende manier waarop de politiek in beide landen met een netbeheerder omgaan. In Nederland zijn bedrijven als TenneT volledig in staatshanden, terwijl de politieke invloed binnen bedrijven minder groot is dan in Duitsland, zegt Fricke in de podcast. “In Nederland zitten mensen uit het bedrijfsleven in de top, in Duitsland is het gewoon dat ambtenaren belangrijke posities binnen dit soort bedrijven bekleden. Een ander bekend voorbeeld is Volkswagen.” Volgens de politicus was mede door deze culturele verschillen voor beide partijen niet altijd duidelijk hoe processen liepen en hoe besluiten werden genomen.
De mislukte onderhandelingen raken ook de Nederlandse schatkist: de staat loopt op korte termijn miljarden euro’s mis. Ook voor het nieuwe kabinet is dat een forse financiële aderlating.
BNR Oosterburen
Oosterburen biedt een diepgaande blik op de complexe wereld van de Duits-Nederlandse betrekkingen. Luister mee en krijg exclusief inzicht in de toekomst van de grootste economie van Europa.
