Ga naar inhoud

Maurits Kuypers: Bij de val van de Berlijnse Muur denk ik aan Brazilië

De geijkte vraag dezer dagen - zeker als je in Duitsland woont - is 'Waar was jij toen de Muur viel?'. Ik weet het niet zeker, misschien heb ik het dezelfde dag nog op de televisie gezien. Het kan ook zijn dat ik versuft probeerde voor mijn studie economie de theorieën van Adam Smith of John Meynard Keynes in mijn kop te stampen. Of nog waarschijnlijker, ik las een rapport over Brazilië.

Vreemd genoeg had Brazilië in die dagen meer mijn aandacht dan Duitsland of Centraal-Europa in bredere zin. Natuurlijk volgde ik de gang van zaken in Polen, Oost-Duitsland, Hongarije en Tsjechië op de voet. Een van de meest indrukwekkende gebeurtenissen uit die tijd blijft voor mij de val van Ceausescu in december, natuurlijk ook vanwege het bloedige karakter.

Intrigerend

Maar in november 1989 waren mijn gedachte toch minstens zoveel bij Brazilië. Ik was er nog nooit geweest maar het land intrigeerde me mateloos: de natuur, de indianen, de militaire dictatuur en – voor een student macro-economie erg interessant – de hyperinflatie. Brazilië, Zuid-Korea en China behoorde tot mijn favoriete studiethema’s omdat er op economisch en politiek gebied zo ontzettend veel gebeurde.

En op 15 november 1989 – vijf dagen na de val van de Muur – stond er iets groots te gebeuren. Voor het eerst in dertig jaar zouden er in Brazilië vrije presidentverkiezingen worden gehouden. Er was een nek-aan-nekrace gaande tussen de socialistische kandidaat Abilio dos Santos Diniz en de conservatieve leider Fernando Collor de Mello.

Hyperinflatie

De grote vraag was of de winnaar Brazilië in rustiger vaarwater kon brengen. Het land kampte op dat moment niet alleen met de erfenis van 30 jaar dictatuur, corruptie en een enorme kloof tussen arm en rijk; er was dus ook die inflatie van 30.000% per jaar!

Collor wist de strijd uiteindelijk in zijn voordeel te beslechten, overigens wel pas in een tweede ronde tegen een andere kandidaat Lula da Silva, omdat Diniz tijdens de verkiezingen werd ontvoerd. Lula zou 13 jaar later alsnog president worden.

President Fernando Collor de Mello. Ook voor Brazilië werd 1989 het jaar van de ommekeer. 

In de twee jaar die volgde, gebeurde er ontzettend veel. Collors ambtsperiode was geen groot succes. Hij moest in 1992 al weer weg op verdenking van corruptie. Maar een ding moet je hem wel nageven: 1989 luidde voor Brazilië de ommekeer in. Langzaam maar zeker kwam in de jaren daarna de inflatie onder controle, de economie werd onder druk van het Internationaal Monetair Fonds geliberaliseerd; bedrijven geprivatiseerd; de wisselkoers stabiliseerde en de oude macht van grootgrondbezitters werd aan banden gelegd.

Nu Europa interessant

Brazilië veranderde (na overigens nog een paar zeer diepe crises) van een hopeloos land in een opkomende markt. Brazilië werd een van de vier Bric’s.

Nu 25 jaar later vraag ik me wel eens af in welke regio ik me nu als student het meest zou interesseren. Ik denk dat het antwoord dit keer in het voordeel van Europa zou uitvallen. We staan net als Centraal-Europa en Brazilië destijds aan de vooravond van een proces dat goed kan aflopen, maar ook helemaal fout. Heerlijk toch, voor een student.

Maurits Kuypers is macro-econoom en werkt als journalist in Berlijn.

Meer columns van Maurits Kuypers op Duitslandnieuws:

Lees de Duitslandnieuws nieuwsbrief »

Blijf op de hoogte van politiek en economisch nieuws uit Duitsland
Schrijf je in voor de Duitslandnieuws nieuwsbrief

Weet je dankzij dit artikel meer over Duitsland? Deel het met je collega's en vrienden:

Artikel door: