Ga naar inhoud

Café Europa – Wat Duitsland belangrijk vindt voor strategische autonomie voor Europa

Strategische autonomie voor Europa, kunnen we nog een beetje mee met de kracht van China en de Verenigde Staten? In Café Europa vertelt Derk Marseille hoe de Duitse regering hier naar kijkt.

Voor de podcast Café Europa van Haagsch College is Derk Marseille de Wahlbeobachter in de aanloop naar de Bondsdagverkiezingen op 26 september 2021. Daarin bespreken Mathieu Segers en Annette van Soest de achtergronden bij het Europese nieuws. Over intriges, macht en het schaakspel tussen Europese kopstukken. Hoe werkt de EU nou echt? En wat merken wij daarvan?

Wat wil Nederland met Europa? En hoe moeten wij ons opstellen in Brussel?

Deze keer een speciale aflevering over de Staat van de Unie. Het jaarlijkse debat in de Tweede Kamer waar Kamerleden en Europarlementariërs met elkaar debatteren over de Nederlandse prioriteiten in Europa. Over het herstelfonds, geopolitieke uitdagingen, rechtsstatelijke ontwikkelingen en de manier waarop zaken het beste kunnen worden bereikt binnen de EU.

Annette en Mathieu ontvangen Kati Piri, Europa-woordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer en oud-Europarlementariër, en Sophie in ‘t Veld, delegatieleider van D66 in het Europees Parlement.

  • En uiteraard aandacht voor de Duitsland met Wahlbeobachter Derk Marseille. Hoe zien Duitsers strategische autonomie? Luister vanaf minuut 45.33

Hoe Duitsland naar strategische autonomie voor Europa kijkt

Het Europese Herstelplan, de strategische autonomie en de rechtsstatelijke problemen staan ook volop in de belangstelling in de aanloop naar de Bondsdagverkiezingen in september. Onze Wahlbeobachter is Derk Marseille volgt de verkiezingscampagne op de voet.

Die strategische autonomie van Duitsland en daarmee ook Europa was deze maand volop in het nieuws, wat viel je op?

Je kunt natuurlijk veel vertellen over wat er tijdens de G7 en de NAVO-top de afgelopen dagen is gebeurd. Maar misschien was de Duitse opstelling rond strategische autonomie deze week nog wel het beste te zien bij het feestelijk opstarten van de eerste Quantumcomputer in een dorpje in Baden-Württemberg, in virtueel bijzijn van bondskanselier Angela Merkel en vooraanstaande vertegenwoordigers uit de Duitse industrie en wetenschap.

Waarom was dat zo bijzonder?

[De computer, genaamd Q System One, staat in het Duitse plaatsje Ehningen, vlakbij Stuttgart. Het is de eerste van zijn soort die buiten de Verenigde Staten gebouwd is. Het Duitse Fraunhofer-instituut voor toegepast onderzoek mag aan de knoppen van het apparaat zitten. Het werkt daarvoor samen met Duitse bedrijven en andere onderzoeksinstellingen, ondersteund door IBM-experts.

Nu het potentieel van supercomputers grotendeels is uitgeput, worden kwantumcomputers gezien als een nieuw baken van hoop voor industrie en onderzoek. Overal waar grote hoeveelheden gegevens worden gegenereerd, bijvoorbeeld bij de simulatie van moleculen of bij geneesmiddelenonderzoek met zijn ontelbare variabelen, lopen kwantumcomputers voorop. De reden hiervoor ligt in hun speciale manier van informatieverwerking: een normale computer rekent in bits. Deze kunnen echter slechts twee waarden aannemen, 1 of 0, zodat de rekenkracht die ermee kan worden bereikt, beperkt is. Quantumcomputers daarentegen rekenen met qubits, minuscule quantumdeeltjes zoals fotonen of elektronen. Eenvoudig gezegd, deze kunnen niet alleen afwisselend de toestanden 1 of 0 aannemen, maar beide tegelijk. Hierdoor kunnen zij vele berekeningen parallel uitvoeren.

Dankzij deze computer kan je nu extreem complexe laboratoriumonderzoeken simuleren en veel sneller uitvoeren. Zo kan innovatie dus veel sneller plaatsvinden. Duitsland kan nu ook zelf de kennis in kwantumtechnologie uitbreiden

Merkel noemde het een ‘glanzend uithangbord’ voor Hightech Duitsland, een ‘Wunderwerk der Technologie’, maar ze noemde ook heel expliciet de autonomie voor de Duitse industrie, en daarmee ook Europa versus China en de VS.

Altmaier is een van voorvechters van industriepolitiek – hoe groot is die binnen de stroming CDU-CSU, en de Groene?

Hoe groot de verschillende stromingen zijn, is de vraag. De partijtop steunde Altmaier, maar uit de rest van de partij was veel kritiek te horen dat de overheid te veel op de stoel van de ondernemers gaat zitten.

Ook van buiten de partij klinkt luide kritiek, zoals uit de mond van topeconoom Lars Feld: “De trend van het industriebeleid. Ook al zijn veel van de eerste ideeën van de federale minister van Economische Zaken al lang weer van tafel: er is een nieuwe tendens naar controle en protectionisme. Enerzijds is er de politieke drang om zogenaamd veelbelovende technologieën te promoten – het zou beter zijn om Duitsland en Europa als geheel aantrekkelijker te maken voor bedrijven. Anderzijds is er de wens om ongewenste investeerders uit te sluiten onder verwijzing naar veiligheidsoverwegingen – ook al zou een exportland als Duitsland open moeten staan voor buitenlands kapitaal.”

De Groenen willen een Europese industriepolitiek, maar zijn niet blij met de manier waarop Altmaier en zijn Franse collega Le Maire dat willen: “Het enige wat de twee ministers kunnen bedenken is het simpele concept: hoe groter, hoe beter! Met één pennenstreek willen de twee ministers de mededingingsautoriteit schrappen, dat decennialang voor concurrentie en innovatie in Europa heeft gezorgd. Europa moet China niet kopiëren, het moet zijn eigen weg naar concurrentievermogen en duurzaamheid vinden. De omvang van een onderneming is geenszins een doorslaggevende factor voor haar innovatiekracht. Met name middelgrote ondernemingen vormen de ruggengraat van de economie in Europa en zijn de drijvende kracht achter innovatie.”

We gaan het zo hebben over hoe de rechtstaat onder druk staat in Hongarije en Polen, hoe staat Merkel eigenlijk in deze discussie? Wat is haar aanpak?

Een goed voorbeeld is eind vorig jaar, toen Polen en Hongarije het Herstelfonds blokkeerden. Merkel, de meest ervaren regeringsleider in de EU, heeft zich altijd laten leiden door twee premissen. Om Europa bijeen te houden, is ze bereid om veel toe te geven. Zo heeft zij, zij het tevergeefs, geprobeerd de Britten in de Unie te houden.

Waar mogelijk probeerde Merkel ook conflicten niet op de spits te drijven. En als er geen oplossing in zicht was, dan schoof ze het op de lange baan. Zoals de verdeling van vluchtelingen binnen Europa. Ook onder het Duitse voorzitterschap wilde ze Europa niet laten exploderen. Ze heeft daarom ingezet op een compromis, waarmee Polen en Hongarije uiteindelijk toch instemden. In eigen land kreeg Merkel kritiek voor haar zachte aanpak, er gingen veel stemmen op om beide landen harder aan te pakken. De kans is aanwezig dat Duitsland na Merkel een hardere toon aanslaat.

Café Europa en andere Audio

Luister naar andere podcasts van Duitslandnieuws

Find this content useful? Share it with your friends!

Artikel door:

Derk Marseille (1980) legde samen met Bertus Bouwman en Roy van Veen het fundament voor Duitslandnieuws.nl. Sinds 2005 actief bij BNR Nieuwsradio is dit zijn eerste eigen onderneming. Derk doet de eindredactie, de podcast en werkt creatieve concepten uit in samenwerking met externe partijen. Daarnaast is Derk veelvuldig actief als dagvoorzitter en moderator op internationale events. In het Engels, Duits en uiteraard het Nederlands.