AfD

‘Wat wil deze eurorebel?’, kopte boulevardkrant Bild Zeitung doelend op partijleider Bernd Lucke. En de volgende dag wederom in chocoladeletters: ‘Hoe gevaarlijk is deze anti-europrofessor?’. Media en politici buitelden over elkaar heen om voor de ‘hachelijke ideeën’ van de professor macro-economie aan de universiteit van Hamburg te waarschuwen. Het kon Duitsland en Europa wel eens tezamen in het verderf storten.

Angst voor eurohaters

De angst zit er goed in voor de ‘eurohaters’. Wie naar de lage peilingen voor de AfD kijkt, zou denken dat maar weinig Duitsers de standpunten delen. Sinds de oprichting schommelt het rond de 2 procent en een beetje. En dat terwijl TNS-Emnid in maart 2013 peilde dat zo’n 26 procent van de Duitse kiezers bereid zou zijn om op een partij te stemmen die uit de euro wil stappen. Een ander peilbureau Forsa hield het op 23 procent. Kortom, een flink potentieel.  De eurosceptici zouden zwevende kiezers kunnen aanspreken en stemmen aftroeven van met name de huidige coalitie van CDU/CSU en de FDP. Maar vooralsnog zijn veel mensen  huiverig om op de Alternativen te stemmen.

Aanval

De politieke activiteiten van de AfD maken veel los bij met name extreem-linkse groeperingen. De afgelopen maanden zijn diverse posterplakkers aangevallen, posters vernield en werd Bernd Lucke tijdens een toespraak in Bremen van het podium geduwd door een groep van zo’n 20 vermomde activisten. Ze spoten met pepperspray omstanders in de ogen en deelden klappen uit. Lucke zette zijn toespraak voort en vergeleek de aanval later met de onrustige Weimartijd. Nazi’s worden ze genoemd, of extreem-rechts.

Alternatief

De naam Alternative für Deutschland is ontleend aan de term ‘Alternativslos’, gebruikt door bondskanselier Angela Merkel bij het verdedigen van het eerste reddingspakket voor het in financiële nood verkerende Griekenland in 2010. Volgens de AfD is er wel een alternatief; landen moeten zelf kunnen beslissen om uit de Euro te stappen en hun eigen boontjes doppen. Lucke wordt in brede kring verweten niet solidair te zijn met de Zuid-Europese landen.

Misverstanden

Het AfD heeft te maken met een bekend probleem bij jonge partijen. Het gedeelde enthousiasme is er, maar wat zijn nu precies de standpunten? Een richtingenstrijd is het gevolg, maar Lucke weet de rijen aardig gesloten te houden. Zijn partijgenoten lijken niet uit individuele opportunisten te bestaan, maar meer intellectuelen als de in Duitsland bekende eurocriticus en emeritus-professor economie Joachim Starbatty en voormalig journalist en publicist Konrad Adam.

Eigen munt

Als Lucke begin augustus met een groep buitenlandse journalisten spreekt, wordt meteen duidelijk hoeveel misverstanden er leven rond de standpunten van AfD. “Nee, wij willen niet dat Duitsland uit de euro moet”, verbetert Lucke een Italiaanse journaliste. “Wij vinden dat Zuid-Europese landen die gebukt gaan onder de zware last van de euro zelf moeten kunnen beslissen of ze er uit stappen. Ik verwacht dat na devaluatie van de eigen muntsoort en flinke hervormingen  de groei weer wordt ingezet. Sneller dan de kostbare reddingsprogramma’s van mevrouw Merkel die weinig zin hebben.”

Franse vriendschap

Moet Frankrijk dan uit de euro, wil een Franse correspondent weten. “Frankrijk zeker!”, zegt de professor stellig, maar met een jongensachtige lach. “Frankrijk heeft veel problemen en kan het huishoudboekje beter op orde krijgen met een eigen munt.” De Frans-Duitse vriendschapsband hoeft er niet onder te leiden zegt Lucke. “Allemaal symboolpolitiek, zo goed is die band ook weer niet. Ik geloof zelfs het beter is wanneer Frankrijk uit de euro stapt, want anders zullen ze snel over ons praten zoals de Grieken dat nu doen.”

Onder het tapijt

Bernd Lucke durft thema’s aan te snijden over wat volgens hem Merkel en Steinbrück onder het tapijt willen vegen. “Het is lastig het CDU en de SPD uit elkaar te houden, ze lijken zo op elkaar.”

Al maanden verkondigt de professor dat Griekenland nog lang niet uit de problemen is, dat er op deze manier geld bij moet. Als minister Schäuble (Financiën, CDU) dat vlak voor de verkiezingen toch schoorvoetend moet toegeven, viert de AfD dat niet als een overwinning maar dient direct een petitie in om de geldkraan naar Griekenland dicht te draaien. Het idee vindt weinig weerklank.

Kleinere eurozone

Een kleine eurozone met alleen een paar noordelijke landen, dat wil de AfD. “Voor de euro had Duitsland gelijk geschakelde wisselkoersen met Oostenrijk en Nederland. Dat ging prima.” Verder wil de AfD terug naar het Verdrag van Maastricht; landen staan niet meer garant voor de schulden van andere landen. Landen mogen zelf beslissen of ze de monetaire unie verlaten, wat zou moeten gebeuren door een bindend referendum. De AfD ziet meer in kleinere monetaire verdragen tussen landen en het herinvoeren van de Duitse mark mag volgens de partij geen taboe meer zijn. Ook moet Duitsland verdere hulpkredieten van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) met een veto blokkeren.

Complexe thema’s

Een grote reden dat de AfD het niet zo goed doet in de peilingen is volgens Lucke dat ‘Europa’ geen thema is tijdens de verkiezingen. “Het is ook een abstract begrip, onze ideeën zijn complex en daarom lastig uit te leggen.” Het is onwaarschijnlijk dat de Alternativen boven de kiesdrempel van 5% uitkomen, daarom hoopt Lucke vooral dat hij zijn thema’s in het publieke debat kan brengen. “En als we al in de Bondsdag komen, dan denk ik niet dat we snel worden uitgenodigd voor coalitiebesprekingen. Daarvoor is binnen de eurocrisis een ramp nodig van het kaliber Fukushima.”

Vergelijk de Europolitiek van alle partijen met elkaar

Verkiezingsspotje AfD